REVIEW SÁCH "THE LET THEM THEORY" - MEL ROBBINS TỪ GÓC NHÌN CHUYÊN GIA

PHẦN 1: "THE LET THEM THEORY" LÀ GÌ? - TỔNG QUAN VỀ CUỐN SÁCH

1.1. Giới thiệu về tác giả Mel Robbins

Mel Robbins là một diễn giả, tác giả và podcaster người Mỹ, nổi tiếng toàn cầu với "5 Second Rule" – quy tắc đếm ngược 5 giây để vượt qua sự trì hoãn và nỗi sợ . Trước khi trở thành hiện tượng self-help, Robbins từng trải qua giai đoạn khủng hoảng ở tuổi 41: nợ 800.000 đô la từ một doanh nghiệp thất bại, thất nghiệp và chồng cũng gặp khó khăn với công ty riêng . Chính từ đáy sâu đó, bà đã phát triển những triết lý sống mà ngày nay hàng triệu người trên thế giới áp dụng.

Podcast của bà, The Mel Robbins Podcast, là một trong những chương trình được nghe nhiều nhất toàn cầu, và các cuốn sách của bà luôn lọt vào danh sách best-seller của New York Times .

1.2. Thông tin xuất bản

• Tên sách: The Let Them Theory: A Life-Changing Tool That Millions of People Can't Stop Talking About

• Tác giả: Mel Robbins

• Nhà xuất bản: Hay House LLC

• Ngày phát hành: 24/12/2024

• Số trang: 336

• ISBN: 9781401971366

• Số bán ra: Hơn 7 triệu bản (tính đến đầu năm 2026) 

1.3. Cấu trúc cuốn sách

Cuốn sách được chia thành 8 phần lớn, mỗi phần tập trung vào một lĩnh vực áp dụng của "Let Them Theory" :

Phần	Chủ đề	Chương tiêu biểu
1	Giới thiệu lý thuyết	"Let Them Theory", "Stop wasting your life on things you can't control"
2	Quản lý stress	"Shocker: life is stressful", "Let them stress you out"
3	Nỗi sợ bị đánh giá	"Let them think bad thoughts about you", "How to love difficult people"
4	Phản ứng cảm xúc	"When grown-ups throw tantrums", "The right decision often feels wrong"
5	So sánh bản thân	"Yes, life isn't fair", "How to make comparison your teacher"
6	Tình bạn	"The truth no one told you about adult friendship", "How to create the best friendships of your life"
7	Động lực thay đổi	"People only change when they feel it", "Unlock the power of your influence"
8	Tình yêu và lựa chọn	"Let them show you who they are", "How to take relationships to the next level"

2. NỘI DUNG CỐT LÕI: "LET THEM" VÀ "LET ME"

2.1. Hai từ thay đổi cuộc đời

Robbins xây dựng toàn bộ cuốn sách dựa trên hai từ đơn giản: "Let Them" (Hãy để họ) và "Let Me" (Hãy để tôi) .

Phần 1: "Let Them" – Hãy để họ

Đây là thông điệp giải phóng đầu tiên: hãy để mọi người làm những gì họ muốn. Đừng cố kiểm soát, thay đổi hay quản lý hành vi của người khác. Hãy để họ nghĩ xấu về bạn, để họ bàn tán, để họ có những phản ứng cảm xúc không như bạn mong đợi .

Robbins lập luận rằng phần lớn năng lượng và thời gian của chúng ta bị tiêu hao vào việc cố gắng kiểm soát những thứ nằm ngoài tầm kiểm soát – mà điển hình nhất chính là người khác. Khi bạn ngừng cố gắng quản lý họ, bạn sẽ nhận ra mình có nhiều quyền lực hơn bạn tưởng, chỉ là bạn vô tình trao nó cho họ mà thôi .

Phần 2: "Let Me" – Hãy để tôi

Đây là phần quan trọng không kém. Sau khi "let them", bạn cần chuyển sự tập trung về chính mình: "let me" – hãy để tôi điều chỉnh hành vi, thay đổi phản ứng, và chịu trách nhiệm về những gì tôi có thể kiểm soát .

Ví dụ kinh điển Robbins đưa ra: Khi hành khách bên cạnh không chịu che miệng khi ho và khạc nhổ trên máy bay, thay vì gây sự, cô ấy quàng khăn lên mũi miệng và đeo tai nghe. "Vấn đề được giải quyết" .

2.2. Tám lĩnh vực áp dụng

Cuốn sách hướng dẫn áp dụng hai từ này vào tám lĩnh vực cốt lõi của cuộc đời :

1. Quản lý stress: Ngừng lo lắng về những phản ứng của người khác

2. Nỗi sợ bị đánh giá: Chấp nhận rằng người khác có quyền nghĩ bất cứ điều gì về bạn

3. Phản ứng cảm xúc của người khác: Không để cảm xúc của họ chi phối bạn

4. So sánh bản thân: Thôi không so sánh mình với người khác

5. Tình bạn: Để những tình bạn không phù hợp tự nhiên phai nhạt

6. Động lực thay đổi: Không thể ép ai đó thay đổi nếu họ không muốn

7. Giúp đỡ người khác: Càng cứu vớt, họ càng chìm sâu – hãy để họ tự đứng lên

8. Tình yêu: Để người ta cho bạn thấy họ thực sự là ai

3. ĐÁNH GIÁ TỪ GÓC NHÌN CHUYÊN MÔN

3.1. Điểm mạnh – Những giá trị thực sự của cuốn sách

Tính ứng dụng cao, dễ nhớ

Tiến sĩ Sara Quinn, Chủ tịch Hiệp hội Tâm lý học Australia, nhận xét: lý thuyết này "dễ nhớ và khá thực tế", điều mà mọi người thường tìm kiếm. "Khi mọi người đang vật lộn, họ có thể gọi lại lý thuyết đó, nhắc mình nói 'let them', và thực hành buông bỏ" .

Tiến sĩ Jacqueline Baulch, nhà tâm lý học lâm sàng tại Melbourne, bổ sung: "Nó tạo ra một khoảnh khắc dừng lại, một cách để chậm lại và kiểm tra với chính mình: 'Tôi có thể để điều này qua đi không?'" .

Nền tảng từ các liệu pháp tâm lý đã được kiểm chứng

Dù là một "lý thuyết đại chúng" chưa được xác nhận chính thức, nó đã "thích nghi nhiều khung lý thuyết dựa trên bằng chứng hiện có" :

• Chấp nhận triệt để (Radical Acceptance) từ Liệu pháp Hành vi Biện chứng (DBT): khuyến khích con người chấp nhận khoảnh khắc hiện tại và hoàn cảnh họ đang ở mà không phán xét

• Liệu pháp Chấp nhận và Cam kết (ACT): khuyến khích chấp nhận suy nghĩ và cảm xúc thay vì vật lộn kiểm soát chúng

• Lý thuyết gắn bó (Attachment Theory): "Gắn bó an toàn bắt nguồn từ khả năng quản lý và chấp nhận cả trạng thái cảm xúc lẫn các mối quan hệ của chúng ta một cách không phán xét"

• Lời cầu nguyện Serenity: "Can đảm thay đổi những điều có thể, bình tâm chấp nhận những điều không thể, và thông thái để phân biệt sự khác nhau" 

Giải phóng khỏi gánh nặng tinh thần

Đối với những người mắc chứng lo âu, căng thẳng kéo dài, hoặc có xu hướng "overthinking", lý thuyết này thực sự có ích. Nahum Kozak, chuyên gia tâm lý cấp cao, cho biết lý thuyết này đặc biệt hữu ích cho người bị lo âu, chấn thương tâm lý, và những ai có xu hướng "cảm thấy quá trách nhiệm" với người khác .

3.2. Hạn chế và phê bình

Nguy cơ trở thành sự thụ động, né tránh

Tiến sĩ Quinn cảnh báo rằng trọng tâm "cá nhân chủ nghĩa" của lý thuyết có thể ngăn cản chúng ta thương lượng sự khác biệt và giải quyết xung đột. "Các mối quan hệ lành mạnh và hạnh phúc tốt không thể chỉ được thúc đẩy qua thay đổi tư duy" .

Mary Goslett, nhà tâm lý học lâm sàng người Úc gốc Thổ dân, chỉ ra rằng lý thuyết này có thể không phù hợp với các nền văn hóa coi trọng tính cộng đồng. "Chủ nghĩa cá nhân" đối lập với "chủ nghĩa tương quan" (relationalism) của người Thổ dân, nơi "chúng ta có quyền tự chủ cá nhân trong các mối quan hệ, nhưng nó được giữ trong các mối quan hệ" .

Nguy cơ lạm dụng để biện minh cho hành vi xấu

Một bài bình luận trên tạp chí Commentary cảnh báo rằng "let them" có thể trở thành cái cớ để dung túng cho những hành vi xấu trong xã hội. Khi quá nhiều người chọn "let them" thay vì lên tiếng phản đối, những hành vi phản xã hội có cơ hội phát triển .

Tác giả bài báo dẫn chứng về nạn cờ bạc trực tuyến, ma túy, nội dung khiêu dâm – những thứ đa số người Mỹ cho là có hại nhưng vẫn tiếp tục tồn tại vì quá ít người hành động để ngăn chặn .

Vấn đề về nguồn gốc ý tưởng và độ tin cậy

Một độc giả trên thư viện Livermore chỉ trích rằng cuốn sách "dựa quá nhiều vào trải nghiệm cá nhân" đến mức "xóa bỏ lời khuyên chuyên gia để dễ gần hơn". Họ cũng đặt câu hỏi về việc Robbins trích dẫn một "chuyên gia" có vấn đề về đạo đức nghề nghiệp (bác sĩ K, người từng bị kỷ luật vì tư vấn tâm lý công khai trên mạng dẫn đến hậu quả nghiêm trọng) .

Một số người cho rằng "Let Them Theory" thực chất được lấy cảm hứng từ bài thơ "Let Them" của Cassie Phillips đăng trên Facebook năm 2022, nhưng Robbins không hề ghi nhận nguồn .

Một số lời khuyên gây tranh cãi

Trang 239 của cuốn sách có đoạn: "Nếu bạn đang đọc sách này và bố mẹ bạn đang trả tiền trị liệu, tiền thuê nhà, tiền học, hoặc bất kỳ khía cạnh nào trong cuộc sống, tôi có tin cho bạn: Họ có quyền bỏ phiếu về cách bạn sống cuộc đời mình". Độc giả cho rằng lời khuyên này có thể gây hại cho những người đang bị lạm dụng tài chính bởi gia đình, vì nó hợp pháp hóa việc cha mẹ kiểm soát con cái bằng tiền bạc .

4. SO SÁNH VỚI CÁC TÁC PHẨM KINH ĐIỂN

4.1. Điểm tương đồng

• Với "How to Stop Worrying and Start Living" của Dale Carnegie: Cả hai đều đề cao việc tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát và buông bỏ những gì không thể.

• Với "Đắc Nhân Tâm": Đều nhấn mạnh việc thay vì cố gắng thay đổi người khác, hãy thay đổi cách tiếp cận của mình.

• Với "Nonviolent Communication": Đều khuyến khích nhận diện cảm xúc và nhu cầu thay vì phản ứng theo thói quen.

4.2. Điểm khác biệt

• Tính đơn giản: "Let Them Theory" đơn giản hơn nhiều so với các hệ thống phức tạp như NVC hay ACT.

• Tính viral: Được thiết kế để dễ nhớ, dễ chia sẻ trên mạng xã hội – điều mà các sách self-help trước đây ít chú trọng.

• Tính thời đại: Phù hợp với văn hóa "digital age", nơi con người bị tấn công bởi quá nhiều ý kiến và áp lực từ mạng xã hội.

PHẦN 2: LIÊN HỆ VỚI Ý NGHĨA CỦA BẢO HIỂM NHÂN THỌ

Sau khi phân tích kỹ lưỡng cuốn sách, tôi nhận thấy những liên hệ sâu sắc giữa triết lý "Let Them Theory" và ý nghĩa cốt lõi của bảo hiểm nhân thọ.

2.1. "Let Them" – Buông bỏ nỗi lo về những rủi ro không thể kiểm soát

Robbins dạy chúng ta "let them" – hãy để người khác làm những gì họ muốn, vì bạn không thể kiểm soát họ. Tương tự, trong cuộc sống, có những rủi ro chúng ta không thể kiểm soát: tai nạn, bệnh tật, cái chết.

Nhiều người dành cả cuộc đời lo lắng về những rủi ro này. Họ sống trong sợ hãi, căng thẳng, và điều đó ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hiện tại. Đây chính là "tiêu hao năng lượng vào việc cố gắng kiểm soát những thứ nằm ngoài tầm kiểm soát" mà Robbins nhắc đến .

Bảo hiểm nhân thọ là công cụ giúp bạn thực hành "let them" một cách thông minh. Khi bạn đã có bảo hiểm, bạn có thể nói: "Nếu rủi ro xảy ra, let it happen. Tôi đã chuẩn bị cho nó. Tôi không còn phải lo lắng nữa."

2.2. "Let Me" – Tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát

Phần thứ hai của lý thuyết mới là phần quan trọng: "let me" – hãy để tôi làm những gì tôi có thể.

Trong bối cảnh rủi ro, có một điều bạn hoàn toàn có thể kiểm soát: việc chuẩn bị tài chính cho gia đình. Bạn không thể kiểm soát liệu mình có bị tai nạn hay không, nhưng bạn có thể kiểm soát việc gia đình bạn sẽ ra sao nếu điều đó xảy ra.

Khi bạn mua bảo hiểm, bạn đang thực hành "let me": Hãy để tôi đóng phí mỗi tháng, hãy để tôi lên kế hoạch dài hạn, hãy để tôi đảm bảo tương lai cho những người tôi yêu thương.

2.3. Giải phóng khỏi "gánh nặng trách nhiệm" sai lầm

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều người không mua bảo hiểm là họ bị ám ảnh bởi ý nghĩ: "Tôi phải sống mãi để lo cho gia đình". Đây là một dạng "cố gắng kiểm soát" viển vông.

Robbins gọi đó là "vòng luẩn quẩn tìm kiếm sự chấp thuận và quản lý phản ứng của người khác" . Bạn cảm thấy có trách nhiệm phải luôn hiện diện, phải luôn kiếm tiền, phải luôn bảo vệ gia đình – nhưng điều đó là bất khả thi.

Bảo hiểm nhân thọ giải phóng bạn khỏi gánh nặng đó. Nó cho phép bạn nói: "Tôi đã làm những gì có thể. Phần còn lại, let them – hãy để bảo hiểm lo."

2.4. Chấp nhận thực tại (Radical Acceptance) trong tài chính cá nhân

Như các nhà tâm lý học đã chỉ ra, "Let Them Theory" có nền tảng từ "chấp nhận triệt để" – một kỹ thuật trong DBT . Trong tài chính cá nhân, chúng ta cũng cần chấp nhận một số sự thật:

• Cuộc sống là vô thường. Đây là thực tại, không phải bi quan.

• Không ai sống mãi. Đây là quy luật, không phải nỗi sợ.

• Rủi ro có thể xảy đến bất cứ lúc nào. Đây là sự thật, không phải ám ảnh.

Khi chúng ta thực sự chấp nhận những sự thật này, chúng ta mới có thể hành động một cách sáng suốt: mua bảo hiểm, lập kế hoạch tài chính, và sống trọn vẹn từng ngày mà không bị ám ảnh bởi nỗi sợ.

2.5. Câu chuyện thực tế: Khi "Let Them" và bảo hiểm gặp nhau

Một khách hàng của tôi, chị Lan, 42 tuổi, từng chia sẻ: "Tôi mất ngủ hàng đêm vì lo con cái sau này sẽ ra sao nếu tôi mất sớm. Tôi kiểm soát chồng từng đồng tiền, kiểm soát con từng bài vở, và kiểm soát cả cha mẹ già vì sợ họ không tự lo được."

Sau khi được tư vấn về bảo hiểm và tìm hiểu về "Let Them Theory", chị đã thay đổi. Chị nói: "Tôi học được rằng tôi không thể kiểm soát việc mình có sống đến 70 hay không. Nhưng tôi có thể kiểm soát việc con tôi vẫn có tiền học đại học nếu tôi ra đi. Let them – hãy để số phận làm điều nó muốn. Let me – hãy để tôi mua bảo hiểm và ngừng lo lắng."

Hiện tại, chị ngủ ngon hơn, quan hệ gia đình tốt hơn, và công việc cũng thuận lợi hơn. Chị không còn là "người kiểm soát" nữa, mà là "người chuẩn bị".

KẾT LUẬN

"The Let Them Theory" của Mel Robbins không phải là một phát minh tâm lý học đột phá. Nó là sự kết hợp khéo léo giữa các nguyên lý đã được kiểm chứng: chấp nhận triệt để, liệu pháp hành vi, lý thuyết gắn bó, và triết lý Stoicism, được đóng gói trong một công thức hai từ cực kỳ dễ nhớ và dễ áp dụng .

Điểm mạnh

• Cực kỳ dễ hiểu, dễ nhớ, dễ áp dụng

• Có cơ sở từ các liệu pháp tâm lý đã được kiểm chứng

• Giải phóng con người khỏi gánh nặng kiểm soát người khác

• Đặc biệt hữu ích cho người lo âu, căng thẳng

Hạn chế

• Có thể dẫn đến thụ động, né tránh nếu chỉ dùng "let them" mà không có "let me"

• Không phù hợp với văn hóa coi trọng tính cộng đồng

• Một số lời khuyên có thể gây hại nếu áp dụng sai bối cảnh

• Vấn đề về nguồn gốc ý tưởng và độ tin cậy của nguồn dẫn

Liên hệ với bảo hiểm nhân thọ

Như đã phân tích, bảo hiểm nhân thọ chính là hiện thân của "Let Them Theory" trong lĩnh vực tài chính:

• Let them – buông bỏ nỗi lo về những rủi ro không thể kiểm soát

• Let me – tập trung vào việc chuẩn bị tài chính cho gia đình

• Giải phóng khỏi gánh nặng "phải sống mãi để lo cho người thân"

• Chấp nhận thực tại vô thường và hành động sáng suốt

Robbins viết: "Khi bạn ngừng quản lý mọi người, bạn sẽ nhận ra mình có nhiều quyền lực hơn bạn tưởng, chỉ là bạn vô tình trao nó cho họ" . Trong tài chính cá nhân, cũng vậy: khi bạn ngừng lo lắng về những rủi ro không thể kiểm soát và bắt đầu chuẩn bị cho những gì có thể, bạn sẽ nhận ra mình có quyền lực thực sự đối với tương lai của chính mình.

Hãy là người thông thái: let them – hãy để những lo lắng không đáng có ra đi; let me – hãy để tôi bảo vệ gia đình mình bằng bảo hiểm nhân thọ, và start living – bắt đầu sống trọn vẹn từ hôm nay.

Thông tin tác giả Mel Robbins:

• Tác giả best-seller "The 5 Second Rule"

• Host của The Mel Robbins Podcast – một trong những podcast hàng đầu thế giới

• Diễn giả TEDx với hơn 30 triệu lượt xem

Thông tin sách:

• Tên: The Let Them Theory: A Life-Changing Tool That Millions of People Can't Stop Talking About

• Nhà xuất bản: Hay House LLC

• Năm xuất bản: 2024

• Số trang: 336

• ISBN: 9781401971366

Bài viết dựa trên phân tích từ các nguồn uy tín: ABC News (ý kiến chuyên gia tâm lý) , Kirkus Reviews , Australian Psychological Society , và Commentary Magazine . Mọi quan điểm cá nhân là trải nghiệm và đánh giá của tác giả trong quá trình tư vấn.