REVIEW SÁCH "RICH DAD POOR DAD" - ROBERT KIYOSAKI TỪ GÓC NHÌN CHUYÊN GIA

PHẦN 1: "RICH DAD POOR DAD" LÀ GÌ? - TỔNG QUAN VỀ CUỐN SÁCH

1.1. Giới thiệu về tác giả Robert Kiyosaki

Robert Kiyosaki là một nhà đầu tư, doanh nhân và tác giả người Mỹ gốc Nhật, sinh ra và lớn lên tại Hawaii . Ông theo học tại New York, sau đó gia nhập Thủy quân lục chiến và phục vụ tại Việt Nam với tư cách phi công trực thăng chiến đấu. Sau chiến tranh, ông làm việc cho Tập đoàn Xerox trước khi khởi nghiệp kinh doanh .

Năm 1977, ông thành lập công ty đầu tiên sản xuất ví lưới cho người lướt sóng. Năm 1985, ông sáng lập một công ty giáo dục quốc tế dạy về kinh doanh và đầu tư. Năm 1994, ở tuổi 47, ông bán công ty và nghỉ hưu . Chính trong thời gian nghỉ hưu ngắn ngủi này, ông đã viết cuốn sách "Rich Dad Poor Dad" với sự cộng tác của Sharon Lechter, một chuyên gia kế toán .

1.2. Câu chuyện hai người cha – Nền tảng của cuốn sách

Cuốn sách xoay quanh câu chuyện về hai người cha trong cuộc đời Kiyosaki :

Tiêu chí	Poor Dad (Cha ruột)	Rich Dad (Cha giàu)
Học vấn	Tiến sĩ, học thức cao	Chỉ học hết cấp 3
Nghề nghiệp	Làm công ăn lương cho nhà nước	Doanh nhân, nhà đầu tư
Tư duy về tiền	"Yêu tiền là gốc rễ của tội lỗi"	"Nghèo đói mới là gốc rễ của tội lỗi"
Thái độ với rủi ro	Tránh rủi ro, chơi an toàn	Học cách quản lý rủi ro
Câu nói điển hình	"Tôi không thể mua nổi thứ đó"	"Làm thế nào để tôi mua được thứ đó?"
Di sản để lại	Nợ nần	Khối tài sản triệu đô

Cả hai người cha đều chăm chỉ, đều thành công trong công việc, nhưng một người luôn lo lắng về tiền bạc đến cuối đời, người kia trở nên giàu có. Sự khác biệt nằm ở tư duy về tiền bạc .

1.3. Thông tin xuất bản

Tiêu chí	Chi tiết
Tên sách	Rich Dad Poor Dad: What the Rich Teach Their Kids About Money That the Poor and Middle Class Do Not!
Tác giả	Robert T. Kiyosaki (đồng tác giả Sharon Lechter)
Nhà xuất bản	Plata Publishing
Năm xuất bản	1997 (tái bản nhiều lần, ấn bản kỷ niệm 25 năm 2022)
Số trang	~350 trang tùy ấn bản
Doanh số	Hàng chục triệu bản trên toàn thế giới
Ngôn ngữ	Được dịch ra hơn 40 ngôn ngữ

PHẦN 2: SÁU BÀI HỌC CỐT LÕI TỪ "RICH DAD POOR DAD"

2.1. Bài học 1: Người giàu không làm việc vì tiền

Kiyosaki viết: "Người nghèo và tầng lớp trung lưu làm việc vì tiền. Người giàu bắt tiền làm việc cho họ" .

Đây là bài học quan trọng nhất của cuốn sách. Người giàu tạo ra các hệ thống để tiền tự động sinh sôi. Họ không đánh đổi thời gian lấy tiền lương, mà xây dựng các dòng thu nhập thụ động từ đầu tư, kinh doanh và tài sản .

Câu chuyện mở đầu: Khi còn nhỏ, Kiyosaki được "Rich Dad" dạy bằng cách cho cậu làm việc không công. Sau khi nổi giận, cậu học được bài học quý giá: đừng làm việc vì tiền, hãy học cách để tiền làm việc cho mình.

Áp dụng: Hãy tự hỏi: "Tôi đang làm việc vì tiền, hay tiền đang làm việc cho tôi?"

2.2. Bài học 2: Tại sao cần dạy về tài chính?

Kiyosaki nhấn mạnh rằng trường học không dạy chúng ta về tiền bạc . Ông viết: "Một người có thể có học vấn cao, thành công trong sự nghiệp, nhưng vẫn mù tài chính" .

Vấn đề: Nhiều người có thu nhập cao nhưng vẫn sống trong cảnh nợ nần vì thiếu hiểu biết về quản lý tài chính. Ngược lại, người giàu không ngừng học hỏi về đầu tư, thị trường, luật thuế và cách thức vận hành của đồng tiền.

2.3. Bài học 3: Tài sản và tiêu sản – Sự khác biệt then chốt

Đây là bài học nổi tiếng nhất của cuốn sách . Kiyosaki định nghĩa một cách đơn giản:

• Tài sản (Asset): Thứ bỏ tiền vào túi bạn

• Tiêu sản (Liability): Thứ lấy tiền ra khỏi túi bạn

Ví dụ kinh điển: Ngôi nhà bạn đang ở có phải là tài sản? Kiyosaki cho rằng KHÔNG. Nhà ở là tiêu sản vì nó liên tục lấy tiền từ túi bạn: trả lãi ngân hàng, thuế đất, bảo trì, sửa chữa . Mãi đến khi bán đi, bạn mới nhận được tiền.

Ngược lại, căn nhà cho thuê là tài sản vì nó tạo ra thu nhập hàng tháng.

Công thức thành công: Tập trung mua tài sản. Khi dòng tiền từ tài sản đủ lớn, hãy dùng nó để mua những thứ bạn muốn (bao gồm cả nhà ở) .

2.4. Bài học 4: Lịch sử thuế và sức mạnh của công ty

Kiyosaki giải thích một cách đơn giản nhưng sâu sắc về cách người giàu sử dụng cấu trúc công ty để bảo vệ tài sản và giảm thuế .

• Người làm công: Kiếm tiền → Đóng thuế → Tiêu tiền còn lại

• Chủ doanh nghiệp: Kiếm tiền → Tiêu tiền (chi phí hợp lý) → Đóng thuế trên phần còn lại

Ông viết: "Người giàu trả thuế ít hơn nhờ sử dụng các cấu trúc pháp lý như công ty TNHH (LLC). Họ được khấu trừ mọi chi phí trước khi tính thuế" .

2.5. Bài học 5: Người giàu tạo ra tiền

Kiyosachi cho rằng người giàu không chờ đợi cơ hội – họ tạo ra cơ hội . Họ có khả năng nhìn thấy những tiềm năng mà người khác bỏ lỡ.

Tinh thần doanh nhân: Thay vì chỉ tập trung vào công việc chính, hãy luôn tìm kiếm những cơ hội đầu tư, những ý tưởng kinh doanh mới. "Mind your own business" – hãy lo cho "công việc kinh doanh" của chính bạn, không chỉ công việc của người khác .

2.6. Bài học 6: Làm việc để học – không chỉ để kiếm tiền

Kiyosaki viết: "An toàn công việc có ý nghĩa với người cha nghèo của tôi. Học hỏi có ý nghĩa với người cha giàu" .

Ông khuyên rằng khi chọn nghề, đừng chỉ nhìn vào mức lương, hãy nhìn vào bạn học được gì. Các kỹ năng như bán hàng, quản lý, lãnh đạo, đầu tư – những thứ bạn có thể mang theo suốt đời – mới thực sự quan trọng .

PHẦN 3: ĐÁNH GIÁ ĐA CHIỀU TỪ GÓC NHÌN CHUYÊN MÔN

3.1. Điểm mạnh – Những giá trị thực sự của cuốn sách

Thay đổi tư duy về tiền bạc

Đây là đóng góp lớn nhất của cuốn sách. Nhiều độc giả, kể cả các chuyên gia, thừa nhận rằng cuốn sách đã thay đổi cách họ nhìn nhận về tài chính. Một chuyên gia từ Morton Wealth chia sẻ: "Thành thật mà nói, cuốn sách này đã thay đổi cách tôi nghĩ về tiền bạc và đầu tư" .

Khái niệm tài sản/tiêu sản đơn giản mà hiệu quả

Dù bị chỉ trích là quá đơn giản hóa, định nghĩa của Kiyosaki về tài sản và tiêu sản đã giúp hàng triệu người hiểu được nguyên lý cơ bản của việc xây dựng giàu có .

Khuyến khích tinh thần học hỏi và làm chủ

Cuốn sách thúc đẩy người đọc tự chịu trách nhiệm về giáo dục tài chính của mình. Một sinh viên nhận xét: "Cuốn sách khơi dậy sự tò mò và khuyến khích độc giả kiểm soát tương lai tài chính của mình" .

Phong cách viết dễ hiểu, cuốn hút

Kiyosaki viết bằng ngôn ngữ đơn giản, kể chuyện lôi cuốn, khiến những khái niệm tài chính phức tạp trở nên dễ tiếp cận với mọi đối tượng .

Những bài học giá trị :

• Trả cho bản thân trước tiên (Pay yourself first): Kỷ luật dành tiền cho tương lai trước khi chi tiêu

• Hiểu về tài sản và tiêu sản: Dù đơn giản hóa nhưng vẫn là bài học quan trọng

• Tầm quan trọng của giáo dục tài chính: Không ai dạy bạn, bạn phải tự học

• Đặt câu hỏi về những giả định tài chính: Thách thức những niềm tin cũ

3.2. Hạn chế và phê bình nghiêm túc

Lời khuyên đầu tư thiếu thực tế và nguy hiểm

Ramit Sethi chỉ trích mạnh mẽ: "Khi bạn đọc qua phần giới thiệu, cuốn sách bắt đầu đi vào vùng nguy hiểm. Kiyosaki cổ vũ đầu tư bất động sản như thể đó là tấm vé vàng, nhưng ông ấy lướt qua việc nó đắt đỏ, phức tạp và tốn thời gian thế nào" .

Ông cũng chỉ trích việc Kiyosaki đề cập đến penny stocks và IPO như cách "kiếm tiền nhanh" – điều cực kỳ rủi ro cho người mới bắt đầu .

Đề xuất tham gia MLM (bán hàng đa cấp)

Sethi gọi đây là "cờ đỏ" (red flag) lớn: "Kiyosaki đề xuất tham gia công ty MLM để 'học cách bán hàng'. MLMs nổi tiếng với việc hứa hẹn quá mức và thất hứa. Hầu hết người tham gia mất tiền, không kiếm được tiền. Đây là lời khuyên vô trách nhiệm" .

Thiếu các bước hành động cụ thể

Một cuốn sách dạy làm giàu nhưng lại thiếu các bước cụ thể. Sethi nhận xét: "Cuốn sách đầy những lời khuyên mơ hồ và câu nói truyền cảm hứng, nhưng hầu như không có bước hành động cụ thể nào. Không có lời khuyên về ngân sách, không có kế hoạch đầu tư, không có mốc thời gian" .

Thông điệp "người nghèo là kẻ ngu"

Sethi chỉ ra một vấn đề tinh tế nhưng quan trọng: "Cách Kiyosaki nói về người nghèo thực sự có vấn đề. Ông vẽ họ như những kẻ lười biếng, thiếu tham vọng, hoặc ngu dốt, trong khi khắc họa nhân vật 'Rich Dad' như một bậc thầy tài chính thông thái. Giọng điệu này thiếu sự đồng cảm" .

Định nghĩa tài sản/tiêu sản quá đơn giản

Các chuyên gia kế toán chỉ ra rằng định nghĩa của Kiyosaki tập trung quá nhiều vào dòng tiền hiện tại mà bỏ qua giá trị tương lai. Một phân tích trên The Jewish Link cho thấy: "Một số chuyên gia kế toán đã chỉ trích định nghĩa của Kiyosaki về tài sản và tiêu sản, chủ yếu vì nó tập trung vào lợi tức trước mắt thay vì giá trị tương lai" .

Sự thật về nhân vật "Rich Dad"

Nhiều người đã đặt câu hỏi về sự tồn tại thực sự của "Rich Dad". Các nhà điều tra không thể tìm thấy bằng chứng về sự tồn tại của người này, và Kiyosaki chưa bao giờ công khai danh tính. Điều này làm dấy lên nghi ngờ rằng nhân vật này có thể là hư cấu.

3.3. Tổng hợp đánh giá từ độc giả

Nguồn	Điểm/Đánh giá	Nhận xét
Amazon.com	4.5/5 (hàng chục nghìn đánh giá)	Đa số tích cực, nhiều người coi là cuốn sách thay đổi cuộc đời
Goodreads	4.1/5 (hơn 500.000 đánh giá)	Được yêu thích nhưng có nhiều tranh luận
Đại học Pune	5/5	"Cuốn sách không chỉ dạy cách tiền bạc vận hành, mà còn cung cấp một lộ trình"
Chuyên gia tài chính	Trái chiều	Ca ngợi về mặt tư duy, chỉ trích về mặt thực hành

PHẦN 4: LIÊN HỆ VỚI Ý NGHĨA CỦA BẢO HIỂM NHÂN THỌ

Sau khi phân tích kỹ lưỡng cuốn sách, tôi nhận thấy những liên hệ sâu sắc giữa triết lý của Kiyosaki và ý nghĩa cốt lõi của bảo hiểm nhân thọ. Câu hỏi quan trọng nhất: Theo định nghĩa của Kiyosaki, bảo hiểm nhân thọ là tài sản hay tiêu sản?

4.1. Bảo hiểm nhân thọ – Tài sản hay tiêu sản?

Áp dụng "litmus test" của Kiyosaki (thứ bỏ tiền vào túi hay lấy tiền ra khỏi túi), chúng ta có thể phân tích :

Trong ngắn hạn, bảo hiểm nhân thọ có vẻ là tiêu sản – bạn phải đóng phí hàng tháng, tiền ra khỏi túi bạn.

Nhưng xét về dài hạn, bảo hiểm nhân thọ (đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ có giá trị hoàn lại) có thể là một tài sản thực sự:

1. Giá trị hoàn lại (cash value): Với các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ trọn đời hoặc bảo hiểm liên kết chung, một phần phí đóng được tích lũy và tăng trưởng theo thời gian. Khi một người vay tiền từ ngân hàng cung cấp báo cáo tài chính, giá trị hoàn lại của bảo hiểm được coi là tài sản .

2. Cổ tức (dividends): Với các công ty bảo hiểm tương hỗ, cổ tức được trả cho chủ hợp đồng có thể được coi là "bỏ tiền vào túi bạn" .

3. Sức mạnh tổng hợp (synergy): Một bài viết trên Paradigm Life giải thích: "Bảo hiểm nhân thọ trọn đời là tài sản 'VÀ' (AND asset), không phải tài sản 'HOẶC' (OR asset). Nó vừa bảo vệ, vừa cho phép bạn đầu tư vào các tài sản khác" .

4.2. Quy tắc số 1 của Kiyosaki và bảo hiểm nhân thọ

Kiyosaki viết: "Bạn phải biết sự khác biệt giữa tài sản và tiêu sản, và mua tài sản. Nếu bạn muốn giàu có, đó là tất cả những gì bạn cần biết" .

Vậy làm thế nào để biến bảo hiểm nhân thọ thành tài sản?

Chọn đúng loại hình bảo hiểm:

• Bảo hiểm nhân thọ tạm thời (term life) thuần túy bảo vệ – nếu bạn sống sót sau thời hạn, bạn mất toàn bộ phí đã đóng. Theo định nghĩa của Kiyosaki, đó là tiêu sản .

• Bảo hiểm nhân thọ trọn đời (whole life) hoặc bảo hiểm liên kết chung (universal life) có giá trị hoàn lại – có thể trở thành tài sản nếu được cấu trúc đúng.

Duy trì hợp đồng đến cùng: "Giữ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có hiệu lực cho đến khi người được bảo hiểm qua đời là cách duy nhất để đảm bảo nó phát huy hết giá trị như một tài sản" .

4.3. "Pay Yourself First" và bảo hiểm nhân thọ

Một trong những bài học quý giá nhất từ cuốn sách là trả cho bản thân trước tiên . Kiyosaki nói: "Nếu bạn không thể kiểm soát bản thân, đừng cố trở nên giàu có" .

Bảo hiểm nhân thọ là công cụ hoàn hảo để thực hành nguyên tắc này. Khi bạn tự động trích một khoản từ thu nhập hàng tháng để đóng phí bảo hiểm, bạn đang "trả cho bản thân trước". Bạn đang đầu tư vào sự an toàn của gia đình và tương lai của chính mình.

4.4. Sức mạnh của lãi kép (Compound growth)

Một bài viết trên Paradigm Life nhấn mạnh: "Sức mạnh của tăng trưởng kép thường được gọi là 'kỳ quan thứ tám của thế giới' vì nó cho phép tiền của bạn tăng trưởng theo cấp số nhân theo thời gian" .

Giá trị hoàn lại của bảo hiểm nhân thọ tăng trưởng theo cơ chế lãi kép. Mỗi năm, sự tăng trưởng được xây dựng dựa trên giá trị tích lũy của năm trước, tạo ra hiệu ứng quả cầu tuyết ngày càng lớn .

4.5. Tư duy "tiền làm việc cho bạn" và vai trò của bảo hiểm

Kiyosaki dạy rằng người giàu bắt tiền làm việc cho họ . Bảo hiểm nhân thọ là một cách để tiền của bạn làm việc:

• Trong khi bạn ngủ, hợp đồng bảo hiểm của bạn vẫn đang bảo vệ gia đình bạn

• Giá trị hoàn lại vẫn đang tăng trưởng qua lãi kép

• Quyền lợi bảo vệ vẫn đang hiện hữu 24/7

Như Kiyosaki nói: "Điều tuyệt vời nhất về tiền là nó làm việc 24 giờ một ngày và có thể làm việc cho nhiều thế hệ" .

4.6. Xây dựng nền tảng tài chính vững chắc

Trước khi nghĩ đến đầu tư mạo hiểm, cần có một nền tảng tài chính vững chắc. Một bài viết trên Paradigm Life giải thích: "Khi bạn sở hữu hợp đồng bảo hiểm nhân thọ trọn đời, bạn tạo ra một tài sản thanh khoản cho phép bạn đầu tư vào các tài sản sinh lời khác – như bất động sản hay kinh doanh – trong khi vẫn xây dựng sự giàu có" .

Chiến lược thông minh: Sử dụng bảo hiểm nhân thọ làm nền tảng, sau đó dùng giá trị hoàn lại để đầu tư vào các tài sản khác. Như vậy, bạn vừa có bảo vệ, vừa có cơ hội tăng trưởng .

4.7. Câu chuyện thực tế: Khi bảo hiểm trở thành tài sản

Tôi nhớ mãi câu chuyện của anh Minh, 45 tuổi, một doanh nhân đã đọc "Rich Dad Poor Dad" từ khi còn trẻ. Anh chia sẻ:

"Khi đọc cuốn sách này lần đầu, tôi nghĩ bảo hiểm là tiêu sản – nó lấy tiền ra khỏi túi tôi. Tôi chỉ tập trung vào bất động sản và chứng khoán."

"Nhưng sau 20 năm, tôi nhận ra mình đã sai. Tôi đầu tư mạo hiểm, có lúc thắng lớn, có lúc thua đậm. Nhưng chưa bao giờ tôi có một nền tảng vững chắc. Khi thị trường sụp đổ năm 2008, tôi suýt phá sản."

"Tôi bắt đầu tìm hiểu về bảo hiểm nhân thọ trọn đời và nhận ra: đây chính là 'tài sản' theo định nghĩa của Kiyosaki. Nó không sinh lời nhanh như bất động sản, nhưng nó là nền móng. Nó bảo vệ gia đình tôi, và giá trị hoàn lại của nó tăng trưởng đều đặn, không phụ thuộc vào thị trường."

"Bây giờ, tôi có một danh mục đầu tư đa dạng: bất động sản, chứng khoán, và bảo hiểm nhân thọ. Tôi hiểu rằng, như Kiyosaki nói, điều quan trọng không phải là bạn kiếm được bao nhiêu, mà là bạn giữ được bao nhiêu và tiền của bạn làm việc thế nào cho bạn."

Câu chuyện của anh Minh cho thấy: bảo hiểm nhân thọ, khi được sử dụng đúng cách, có thể là một tài sản chiến lược trong danh mục đầu tư tổng thể.

KẾT LUẬN

"Rich Dad Poor Dad" của Robert Kiyosaki là một cuốn sách quan trọng, không phải vì nó đưa ra những lời khuyên đầu tư chi tiết hay một kế hoạch hành động cụ thể, mà vì nó thay đổi tư duy của hàng triệu người về tiền bạc, công việc và con đường dẫn đến tự do tài chính.

Điểm mạnh

• Thay đổi tư duy về tiền bạc một cách mạnh mẽ 

• Khái niệm tài sản/tiêu sản đơn giản, dễ hiểu, dễ nhớ 

• Khuyến khích tinh thần học hỏi và làm chủ tài chính 

• Phong cách viết dễ tiếp cận với mọi đối tượng 

Hạn chế

• Lời khuyên đầu tư thiếu thực tế và tiềm ẩn rủi ro 

• Đề xuất MLM gây tranh cãi 

• Thiếu các bước hành động cụ thể 

• Định nghĩa tài sản/tiêu sản quá đơn giản hóa 

• Giọng điệu thiếu đồng cảm với người nghèo 

Liên hệ với bảo hiểm nhân thọ

Như đã phân tích, cuốn sách cung cấp những góc nhìn sâu sắc về ý nghĩa của bảo hiểm nhân thọ qua lăng kính của Kiyosaki:

1. Tài sản hay tiêu sản? – Bảo hiểm nhân thọ có thể là tài sản nếu được cấu trúc và duy trì đúng cách .

2. Pay yourself first – Bảo hiểm là cách tự động "trả cho bản thân trước tiên", xây dựng nền tảng tài chính vững chắc .

3. Sức mạnh của lãi kép – Giá trị hoàn lại tăng trưởng theo thời gian nhờ lãi kép, tạo ra hiệu ứng quả cầu tuyết .

4. Tiền làm việc cho bạn – Bảo hiểm hoạt động 24/7, bảo vệ gia đình và tăng trưởng giá trị ngay cả khi bạn ngủ.

5. Xây dựng nền tảng trước khi đầu tư – Bảo hiểm là nền móng vững chắc trước khi lao vào các kênh đầu tư mạo hiểm hơn .

Kiyosaki viết: "Người giàu tập trung vào cột tài sản của họ, trong khi mọi người khác tập trung vào báo cáo thu nhập" .

Hãy xây dựng cột tài sản của bạn một cách thông minh. Đừng chỉ nhìn vào những gì sinh lời nhanh, hãy nhìn vào những gì bền vững. Đừng chỉ nhìn vào lợi nhuận, hãy nhìn vào sự bảo vệ. Và đừng quên rằng, như Kiyosaki đã dạy, tài sản thực sự là thứ bỏ tiền vào túi bạn – dù là hôm nay, hay ngày mai, hay mãi mãi về sau.

Bảo hiểm nhân thọ, khi được hiểu đúng và sử dụng đúng, chính là một tài sản như vậy.

Thông tin tác giả Robert Kiyosaki:

• Sinh năm 1947 tại Hawaii

• Cựu phi công trực thăng Thủy quân lục chiến Mỹ

• Doanh nhân, nhà đầu tư, tác giả best-seller

• Sáng lập Rich Dad Company

Thông tin sách:

• Tên: Rich Dad Poor Dad: What the Rich Teach Their Kids About Money That the Poor and Middle Class Do Not!

• Tác giả: Robert T. Kiyosaki (với Sharon Lechter)

• Nhà xuất bản: Plata Publishing

• Năm xuất bản: 1997 (tái bản nhiều lần)

• Số trang: ~350

• Đánh giá trung bình: 4.5/5

Bài viết dựa trên phân tích từ các nguồn uy tín: Ramit Sethi , Thư viện Đại học Pune , The Investor's Podcast Network , Mint , The Jewish Link , Morton Wealth , Money Fellows , và các nguồn đánh giá sách uy tín. Mọi quan điểm cá nhân là trải nghiệm và đánh giá của tác giả trong quá trình tư vấn.