REVIEW SÁCH "ORIGINALS" - ADAM GRANT TỪ GÓC NHÌN CHUYÊN GIA

PHẦN 1: "ORIGINALS" LÀ GÌ? - TỔNG QUAN VỀ CUỐN SÁCH

1.1. Giới thiệu về tác giả Adam Grant

Adam Grant là giáo sư tâm lý học tổ chức tại Trường Kinh doanh Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, và đã được công nhận là giáo sư xuất sắc nhất của Wharton trong 7 năm liên tiếp . Với nền tảng học thuật vững chắc và khả năng kết nối nghiên cứu với thực tiễn, Grant đã trở thành một trong những nhà tư tưởng có ảnh hưởng nhất thế hệ của mình.

Các tác phẩm nổi tiếng của ông bao gồm:

• "Give and Take" (2013) – về nghệ thuật cho và nhận trong công việc

• "Originals" (2016) – về những người đi ngược số đông

• "Option B" (đồng tác giả với Sheryl Sandberg) – về vượt qua nghịch cảnh

• "Think Again" (2021) – về nghệ thuật tư duy lại

Điểm đặc biệt trong các tác phẩm của Grant là sự kết hợp hoàn hảo giữa nghiên cứu học thuật chặt chẽ và những câu chuyện thực tế đầy cảm hứng, được viết bằng giọng văn dễ tiếp cận, gần gũi .

1.2. Thông tin xuất bản

Tiêu chí	Chi tiết
Tên sách	Originals: How Non-Conformists Move the World
Tác giả	Adam Grant
Nhà xuất bản	Viking / Penguin Random House
Năm xuất bản	2016
Số trang	336 trang
Đánh giá trung bình	4.5/5 (hơn 6.000 đánh giá trên Amazon)
Xếp hạng	#1 New York Times bestseller

1.3. Câu chuyện mở đầu – Bài học từ Warby Parker

Cuốn sách mở đầu bằng một câu chuyện đầy day dứt của chính tác giả. Năm 2009, bốn sinh viên đến gặp Grant để xin lời khuyên về một ý tưởng kinh doanh: họ muốn bán kính mắt trực tuyến với giá rẻ, và mỗi cặp kính bán ra sẽ tặng một cặp cho người nghèo. Grant đã từ chối đầu tư, cho rằng ý tưởng này quá rủi ro. Đó là sai lầm tài chính lớn nhất trong đời ông .

Công ty đó là Warby Parker – sau này trở thành một trong những thương hiệu kính mắt thành công nhất thế giới, lọt vào danh sách "những công ty sáng tạo nhất" cùng với Apple và Nike, và đạt giá trị hơn 1 tỷ đô la chỉ sau vài năm . Chính nỗi day dứt này đã thôi thúc Grant viết "Originals", để hiểu tại sao một ý tưởng tưởng chừng điên rồ lại có thể thành công đến vậy.

PHẦN 2: NỘI DUNG CỐT LÕI CỦA CUỐN SÁCH

2.1. Định nghĩa về "Original" – Ai là người đi ngược số đông?

Grant định nghĩa "original" là người dám thách thức hiện trạng, sẵn sàng đưa ra ý tưởng mới và kiên trì theo đuổi chúng . Họ không phải là những kẻ nổi loạn mù quáng, mà là những người biết chọn thời điểm và cách thức để tạo ra thay đổi.

Một người đọc trên LinkedIn nhận xét: "Tính nguyên bản không phải là nổi loạn. Đó là khả năng lãnh đạo" . Đây là điểm khác biệt quan trọng: originals không chống lại hệ thống vì mục đích chống đối, mà họ tìm cách cải thiện hệ thống từ bên trong, là những "tempered radicals" – những người cấp tiến có chừng mực, đủ vững vàng để tôn trọng thể chế nhưng đủ can đảm để cải thiện chúng .

2.2. Ba đặc điểm của những người đi ngược số đông

Qua các nghiên cứu và câu chuyện, Grant xác định ba đặc điểm chính của originals :

2.2.1. Tinh thần ham học hỏi và hoài nghi

Originals luôn đặt câu hỏi về hiện trạng. Họ không chấp nhận "mọi thứ vẫn luôn như vậy" như một lý do. Họ tìm kiếm những khiếm khuyết trong hệ thống và đặt câu hỏi: "Tại sao chúng ta lại làm theo cách này?" .

2.2.2. Sáng tạo có thể được nuôi dưỡng

Grant tin rằng sáng tạo không phải là năng khiếu bẩm sinh, mà là kỹ năng có thể phát triển. Các tổ chức có thể nuôi dưỡng sự sáng tạo bằng cách khuyến khích nhân viên chia sẻ quan điểm khác biệt và đề xuất ý tưởng mới .

2.2.3. Sẵn sàng chấp nhận rủi ro có tính toán

Không phải liều lĩnh mù quáng, originals biết cách tính toán rủi ro. Họ không "đốt cầu", mà xây dựng nhiều cây cầu và sẵn sàng điều chỉnh khi cần.

2.3. Những phát hiện thú vị và phản trực giác

2.3.1. Người sáng tạo thành công không liều lĩnh

Grant phá vỡ giả định phổ biến rằng những người sáng tạo thành công là những người dám "đốt cầu" – bỏ việc, dồn hết tiền bạc và lao vào ý tưởng mới. Nghiên cứu của ông cho thấy điều ngược lại .

Câu chuyện Warby Parker minh họa hoàn hảo cho luận điểm này. Bốn nhà sáng lập không bỏ việc ngay; họ vẫn giữ công việc hiện tại, chỉ làm việc cho Warby Parker vào buổi tối và cuối tuần. Họ chỉ chính thức bỏ việc khi công ty đã có doanh thu ổn định.

Một bài học quan trọng từ ngành bảo hiểm: "Những người thành công không liều lĩnh nhất, mà là những người tính toán rủi ro một cách thông minh. Họ giữ công việc hiện tại trong khi xây dựng doanh nghiệp mới, tạo ra "vùng an toàn" để có thể sáng tạo" .

2.3.2. Số lượng dẫn đến chất lượng

Grant khám phá rằng những người sáng tạo vĩ đại không phải là người có một ý tưởng thiên tài, mà là người tạo ra khối lượng ý tưởng khổng lồ . Như một người đọc đã tổng kết: "Những ý tưởng chất lượng cao đến từ tư duy khối lượng lớn. Bạn không "đặt cược lớn" một lần – bạn khám phá rộng rãi, sau đó chọn một cách khôn ngoan" .

2.3.3. Người đến trước không phải lúc nào cũng thắng

Grant chứng minh rằng "first-mover advantage" thường được đánh giá quá cao. Những người đến sau, học hỏi từ sai lầm của người đi trước, có tỷ lệ thành công cao hơn . Như một người đọc nhận xét: "Là người đầu tiên bị đánh giá quá cao. Khác biệt và tốt hơn mới chiến thắng. Kiên nhẫn chiến lược thường vượt trội hơn tốc độ" .

2.3.4. Sức mạnh của sự trì hoãn có chiến lược

Một trong những phát hiện thú vị nhất của Grant là về "strategic procrastination" – sự trì hoãn có chiến lược . Ông lập luận rằng trì hoãn không phải lúc nào cũng xấu; nó có thể giúp bạn có thêm thời gian để suy nghĩ đa chiều và tìm ra ý tưởng tốt hơn.

Grant giải thích: "Khi bạn trì hoãn một nhiệm vụ sáng tạo, nó vẫn hoạt động trong tâm trí bạn và bạn có thêm thời gian để tham gia vào tư duy đa chiều".

2.3.5. Trình duyệt web nói lên điều gì về bạn?

Một nghiên cứu thú vị Grant trích dẫn từ nhà kinh tế học Michael Housman: nhân viên call-center sử dụng Firefox hoặc Chrome có thời gian làm việc lâu hơn 15%, ít nghỉ làm hơn 19%, và có tỷ lệ hài lòng khách hàng cao hơn so với những người dùng Safari hay Internet Explorer .

Lý do? Safari và Internet Explorer là trình duyệt mặc định. Người dùng chúng có xu hướng chấp nhận hiện trạng và ít khi đi chệch khỏi kịch bản. Người dùng Firefox và Chrome đã chủ động tìm kiếm và lựa chọn – họ có tư duy của người đi ngược số đông .

2.4. Những câu chuyện ấn tượng trong sách

Martin Luther King Jr. và bài phát biểu "I Have a Dream"

Grant tiết lộ rằng câu nói nổi tiếng "I Have a Dream" không có trong bản thảo ban đầu. King đã ứng biến nó vào phút chót, dựa trên phản ứng của khán giả. Bài học: đôi khi sự chuẩn bị kỹ lưỡng không bằng khả năng thích ứng linh hoạt .

CIA và cuộc cách mạng từ bên trong

Câu chuyện về Carmen Medina, một nhà phân tích đã lật đổ quy tắc bảo mật lâu đời tại CIA, chứng minh rằng ngay cả những tổ chức cứng nhắc nhất cũng có thể thay đổi từ bên trong .

Seinfeld và quyết định sinh tử

Một giám đốc truyền hình không chuyên về hài kịch đã cứu Seinfeld khỏi bị hủy bỏ, chỉ vì ông nhìn thấy tiềm năng mà những người trong cuộc không thấy .

Thứ tự sinh và tính sáng tạo

Grant khám phá mối liên hệ giữa thứ tự sinh và xu hướng sáng tạo. Con đầu lòng thường có xu hướng bảo thủ, tuân thủ quy tắc; con thứ và con út thường sẵn sàng chấp nhận rủi ro và theo đuổi ý tưởng mới hơn .

PHẦN 3: ĐÁNH GIÁ TỪ GÓC NHÌN CHUYÊN MÔN

3.1. Điểm mạnh – Những giá trị thực sự của cuốn sách

Tính ứng dụng cao, dễ tiếp cận

Cuốn sách kết tinh những trải nghiệm cuộc sống thành những châm ngôn dễ hiểu, sử dụng những câu chuyện thực tế để giải thích, và có những ý tưởng có thể áp dụng ngay trong mọi lĩnh vực của cuộc sống.

Cơ sở nghiên cứu vững chắc

Là một học giả hàng đầu, Grant dựa trên những nghiên cứu tâm lý học nghiêm túc, không chỉ là kinh nghiệm cá nhân. Một người đọc nhận xét: "Tác giả đã tận dụng mọi cơ hội để trích dẫn tài liệu tham khảo" .

Phong cách viết cuốn hút

Theo đánh giá từ các nguồn uy tín, Grant có khả năng kể chuyện xuất sắc, biến những nghiên cứu học thuật khô khan thành những câu chuyện hấp dẫn, dễ hiểu.

Phù hợp với nhiều đối tượng

Từ sinh viên, doanh nhân, nghệ sĩ đến những người làm trong ngành bảo hiểm – bất kỳ ai cũng có thể tìm thấy giá trị trong cuốn sách này. Một công ty bảo hiểm đã chọn cuốn sách này cho chương trình đọc sách nội bộ, nhận xét: "Nghe có vẻ hoàn hảo cho ngành bảo hiểm, phải không?" .

3.2. Hạn chế và phê bình

Tính lặp lại ở một số phần

Một số độc giả cho rằng Grant có xu hướng lặp lại cùng một số nghiên cứu và câu chuyện. Tổng hợp từ SuperSummary cho thấy 20% độc giả có "cảm xúc lẫn lộn" về cuốn sách .

Thiếu tính mới mẻ với độc giả có nền tảng

Một người đọc có nền tảng về tâm lý học tổ chức nhận xét rằng nội dung có thể không quá mới mẻ với những ai đã quen thuộc với lĩnh vực này.

Một số phần có thể quá dài dòng

Theo Kirkus Reviews, đôi khi Grant có thể bị cuốn vào những chi tiết không cần thiết, nhưng nhìn chung vẫn là một cuốn sách đáng đọc .

3.3. Tổng hợp đánh giá từ độc giả

Nguồn	Điểm/Đánh giá	Nhận xét
Goodreads	4.2/5 (61.962 đánh giá)	74% "yêu thích", 20% "có cảm xúc lẫn lộn"
Amazon.com	4.5/5 (hơn 6.000 đánh giá)	Đa số tích cực
Kirkus Reviews	Tích cực	"Một mớ hỗn hợp nhưng đáng đọc với những ai muốn khơi dậy sức sáng tạo"
The New York Times	Tích cực	"Đầy những hiểu biết mới mẻ"

PHẦN 4: LIÊN HỆ VỚI Ý NGHĨA CỦA BẢO HIỂM NHÂN THỌ

Sau khi phân tích kỹ lưỡng cuốn sách, tôi nhận thấy những liên hệ sâu sắc giữa triết lý về "originals" của Adam Grant và ý nghĩa cốt lõi của bảo hiểm nhân thọ.

4.1. Dám đặt câu hỏi về hiện trạng

Một trong những đặc điểm quan trọng nhất của originals là họ dám đặt câu hỏi về hiện trạng . Trong bảo hiểm nhân thọ, có rất nhiều "hiện trạng" mà số đông chấp nhận mà không hề đặt câu hỏi:

• "Tôi còn trẻ, chưa cần mua bảo hiểm"

• "Bảo hiểm chỉ dành cho người giàu"

• "Tôi khỏe mạnh, sẽ không có chuyện gì xảy ra"

• "Tiền đó để đầu tư chứng khoán có lợi hơn"

Người có tư duy original không chấp nhận những hiện trạng này. Họ đặt câu hỏi: "Tại sao tôi phải đợi đến khi có rủi ro mới chuẩn bị?" "Tại sao tôi không thể vừa bảo vệ gia đình vừa đầu tư?" "Tại sao mọi người nghĩ rằng bảo hiểm là tốn kém thay vì là một khoản đầu tư cho an toàn?"

Như một chuyên gia trong ngành bảo hiểm nhận xét: "Chúng ta cần nhìn ra ngoài ngành của mình. Ai làm tốt hơn việc làm cho một sản phẩm phức tạp trở nên dễ hiểu và dễ mua?" .

4.2. Quản lý rủi ro thông minh – Không phải liều lĩnh

Grant chứng minh rằng những người sáng tạo thành công không phải là người liều lĩnh nhất, mà là người quản lý rủi ro thông minh nhất. Họ tạo ra "vùng an toàn" trong một lĩnh vực để có thể tự do sáng tạo trong lĩnh vực khác .

Trong bảo hiểm nhân thọ, điều này đặc biệt đúng. Một chuyên gia phân tích: "Những doanh nhân giữ công việc hiện tại có tỷ lệ thất bại thấp hơn 33% so với những người bỏ việc ngay. Có một cảm giác an toàn trong một lĩnh vực cho chúng ta tự do để sáng tạo trong lĩnh vực khác" .

Bảo hiểm nhân thọ chính là "vùng an toàn" đó. Nó cho phép bạn:

• Liều lĩnh trong sự nghiệp – vì biết rằng dù thất bại, gia đình vẫn được bảo vệ

• Liều lĩnh trong đầu tư – vì đã có nền tảng an toàn cho gia đình

• Liều lĩnh trong cuộc sống – vì không còn lo lắng về những rủi ro không lường trước

4.3. Chấp nhận thất bại như một phần của hành trình

Grant dành nhiều trang để nói về việc chấp nhận thất bại như một phần tất yếu của sự sáng tạo . Ông khuyến khích độc giả áp dụng cách tiếp cận "thất bại tiến lên" (fail forward), nơi thất bại được xem là cơ hội để phát triển và học hỏi.

Trong bảo hiểm nhân thọ, có một "thất bại" mà ai cũng muốn tránh: cái chết, bệnh tật, tai nạn. Nhưng những người có tư duy original không trốn tránh thực tế này. Họ đối diện với nó, và biến nó thành động lực để hành động.

Họ hiểu rằng, như Grant đã chỉ ra, "nếu chúng ta giao tiếp tầm nhìn đằng sau ý tưởng của mình, mục đích hướng dẫn sản phẩm của mình, mọi người sẽ tìm đến chúng ta" . Trong bảo hiểm, "mục đích" đó chính là bảo vệ những người thân yêu.

4.4. Sức mạnh của sự trì hoãn có chiến lược

Một trong những phát hiện thú vị nhất của Grant là về sự trì hoãn có chiến lược . Ông lập luận rằng trì hoãn không phải lúc nào cũng xấu; nó có thể giúp bạn có thêm thời gian để suy nghĩ đa chiều và tìm ra ý tưởng tốt hơn.

Trong bảo hiểm nhân thọ, "trì hoãn có chiến lược" có thể áp dụng như sau:

• Không trì hoãn việc mua bảo hiểm – đó là trì hoãn vô trách nhiệm

• Nhưng trì hoãn việc chọn gói cụ thể để nghiên cứu kỹ lưỡng – đó là chiến lược

• Dành thời gian để so sánh các sản phẩm, đọc kỹ điều khoản, tham khảo ý kiến chuyên gia – đó là sự trì hoãn thông minh

4.5. Xây dựng liên minh và văn hóa phản biện

Grant nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng liên minh và văn hóa phản biện . Một người đọc tổng kết: "Thay đổi không xảy ra một mình. Liên minh rất quan trọng. Mục đích ('tại sao') còn quan trọng hơn. Văn hóa mạnh cần có sự bất đồng chính kiến. An toàn tâm lý không phải là đồng thuận – mà là tranh luận trung thực" .

Trong bảo hiểm nhân thọ, điều này có nghĩa là:

• Xây dựng liên minh trong gia đình – để mọi người cùng hiểu và ủng hộ kế hoạch tài chính

• Tạo văn hóa phản biện – khuyến khích các thành viên đặt câu hỏi, thảo luận cởi mở về tài chính

• Tìm kiếm cố vấn đáng tin cậy – những chuyên gia có thể đưa ra góc nhìn khách quan

4.6. Câu chuyện thực tế: Khi "original thinking" thay đổi cuộc đời

Tôi nhớ mãi câu chuyện của anh Minh, 35 tuổi, một khách hàng đến gặp tôi với tâm thế hoàn toàn khác biệt. Trong khi hầu hết mọi người hỏi "Sản phẩm nào tốt nhất?", anh hỏi "Làm thế nào để tôi có thể bảo vệ gia đình mình một cách thông minh nhất?"

Anh kể: "Tôi đọc 'Originals' và nhận ra rằng mình đang bị ảnh hưởng quá nhiều bởi số đông. Bạn bè tôi bảo 'còn trẻ mua bảo hiểm làm gì', 'tiền đó để đầu tư chứng khoán có lợi hơn'. Nhưng Grant dạy tôi rằng người đi ngược số đông không phải là người liều lĩnh, mà là người biết tính toán."

Anh Minh quyết định mua bảo hiểm nhân thọ ở tuổi 30, khi còn độc thân. Anh chọn gói cơ bản với mức phí vừa phải. Năm 34 tuổi, anh lập gia đình và có con. Khi đó, anh nâng cấp gói bảo hiểm lên mức cao hơn. Nếu anh chờ đến khi có gia đình mới mua, phí đã cao hơn nhiều và anh có thể gặp rủi ro trong 4 năm "trống" không được bảo vệ.

Anh chia sẻ: "Tôi không phải là người đầu tiên nghĩ ra ý tưởng này. Nhưng tôi là người 'khác biệt và tốt hơn' – tôi học hỏi từ những người đi trước, những người đã hối tiếc vì mua quá muộn. Và tôi hành động."

KẾT LUẬN

"Originals" của Adam Grant không chỉ là một cuốn sách về sáng tạo và đổi mới. Nó là một triết lý sống, một hệ thống tư duy giúp chúng ta nhận ra rằng ai cũng có thể là "người đi ngược số đông" trong lĩnh vực của mình – không phải bằng cách nổi loạn mù quáng, mà bằng cách suy nghĩ độc lập và hành động có tính toán.

Điểm mạnh

• Dễ đọc, dễ tiếp cận, phù hợp với mọi đối tượng

• Cơ sở nghiên cứu vững chắc từ tâm lý học tổ chức

• Kho tàng câu chuyện thực tế phong phú từ nhiều lĩnh vực

• Phá vỡ nhiều giả định phổ biến về sáng tạo và thành công

Hạn chế

• Một số phần có thể lặp lại

• Có thể không mới mẻ với những người đã có nền tảng về tâm lý học

• Đôi khi quá dài dòng

Liên hệ với bảo hiểm nhân thọ

Như đã phân tích, cuốn sách này cung cấp những góc nhìn sâu sắc về ý nghĩa của bảo hiểm nhân thọ qua lăng kính của "người đi ngược số đông":

1. Dám đặt câu hỏi về hiện trạng – Không chấp nhận những quan niệm sai lầm của số đông về bảo hiểm 

2. Quản lý rủi ro thông minh – Tạo "vùng an toàn" để tự do sáng tạo và sống trọn vẹn 

3. Chấp nhận thất bại – Đối diện với những rủi ro không thể tránh và chuẩn bị cho chúng 

4. Sức mạnh của sự trì hoãn có chiến lược – Dành thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi quyết định 

5. Xây dựng liên minh và văn hóa phản biện – Tạo sự đồng thuận trong gia đình và tìm kiếm cố vấn đáng tin cậy 

Grant viết: "Là người đi ngược số đông không đòi hỏi phải là người đầu tiên. Nó chỉ đơn giản có nghĩa là khác biệt và tốt hơn" .

Trong bảo hiểm nhân thọ, "khác biệt và tốt hơn" có nghĩa là:

• Bắt đầu sớm hơn số đông

• Chọn gói phù hợp với nhu cầu thực sự, không chạy theo quảng cáo

• Kiên trì duy trì, không bỏ cuộc giữa chừng

• Xem bảo hiểm như một khoản đầu tư cho an toàn, không phải chi phí vô ích

Như một chuyên gia trong ngành bảo hiểm đã nhận xét: "Chúng ta phải tiếp tục làm những gì chúng ta đang làm. Nhưng đó không phải là tất cả những gì chúng ta phải làm. Chúng ta cũng cần mở rộng và xem các ngành khác đang giải quyết những vấn đề chúng ta chưa giải quyết được như thế nào" .

Hãy là một "original" trong tài chính cá nhân. Hãy dám nghĩ khác, dám làm khác, và dám bảo vệ gia đình mình theo cách mà số đông không dám nghĩ tới. Bởi như Grant đã chỉ ra: "Những người lựa chọn ủng hộ sự nguyên bản là những người đưa chúng ta tiến lên phía trước" .

Thông tin tác giả Adam Grant:

• Giáo sư tâm lý học tổ chức tại Trường Kinh doanh Wharton, Đại học Pennsylvania

• Được công nhận là giáo sư xuất sắc nhất của Wharton trong 7 năm liên tiếp

• Tác giả của nhiều cuốn sách best-seller: "Give and Take", "Originals", "Option B", "Think Again"

Thông tin sách:

• Tên: Originals: How Non-Conformists Move the World

• Tác giả: Adam Grant

• Nhà xuất bản: Viking / Penguin Random House

• Năm xuất bản: 2016

• Số trang: 336

• Đánh giá trung bình: 4.5/5

Bài viết dựa trên phân tích từ các nguồn uy tín: SuperSummary , Pinney Insurance , Qatar National Library , LinkedIn review , Medium , Steemit , và các nguồn đánh giá sách uy tín. Mọi quan điểm cá nhân là trải nghiệm và đánh giá của tác giả trong quá trình tư vấn.